Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara

Mfanyakazi yeyote anayeajiriwa katika sekta nne TUICO inazowakilisha (Viwanda, Biashara, Taasisi za Fedha, na Huduma na Ushauri) anaweza kujiunga, awe wa sekta ya umma au binafsi. Hii inajumuisha wafanyakazi wa mkataba na wa muda, mradi tu eneo lao la kazi liko katika mojawapo ya sekta hizi. Ikiwa huna uhakika eneo lako la kazi liko katika sekta ipi, wasiliana na ofisi ya TUICO iliyo karibu nawe.

Wasilisha taarifa zako kupitia ukurasa wa Jiunge Nasi kwenye tovuti hii, au wasiliana na ofisi ya TUICO iliyo karibu nawe. Ofisi ya mkoa itawasiliana nawe ili kukamilisha taratibu rasmi za kujiunga, ikiwemo kujaza fomu ya TUF 15, ambayo ni fomu rasmi ya kisheria ya kujiunga na chama cha wafanyakazi. Fomu ikishajazwa, TUICO humjulisha mwajiri wako kwamba umejiunga, na makato ya michango ya uanachama yataanza kwenye malipo ya mwisho wa mwezi yanayofuata.

Michango ya uanachama ni asilimia 2 ya mshahara wako wa msingi. Michango hukatwa kwenye mshahara wako, kuanzia malipo ya mwisho wa mwezi yanayofuata baada ya fomu yako ya kujiunga kukamilika na mwajiri wako kujulishwa.

Ndiyo. TUICO inaweza kutoa huduma kwa mwanachama mpya anayehitaji msaada, hata kabla makato ya michango hayajaanza. Majadiliano ya pamoja ni tofauti: kwa mujibu wa masharti husika ya sheria za kazi za Tanzania, chama cha wafanyakazi kinapaswa kuwakilisha angalau asilimia 50 pamoja na mmoja ya wafanyakazi katika eneo la kazi ili kustahili kuwa chombo cha majadiliano ya pamoja.

Kama mwanachama, unaweza kupata uwakilishi mahali pako pa kazi, msaada kuhusu haki za mahali pa kazi na migogoro ya ajira, msaada wa kisheria kuhusu masuala ya kazi, pamoja na fursa za kupata elimu na mafunzo. TUICO ikitimiza sharti husika la uwakilishi wa asilimia 50 pamoja na mmoja mahali pako pa kazi, inaweza pia kujadili mkataba wa majadiliano ya pamoja kuhusu mishahara na mazingira ya kazi. TUICO pia inaweza kutoa huduma kwa wanachama wapya wanaohitaji msaada, hata kabla makato ya michango hayajaanza.

Bado unaweza kujiunga. Ikiwa wanachama wa TUICO katika eneo lako la kazi ni chini ya 10, tawi haliwezi kuundwa, lakini unaweza kuhudumiwa kama mwanachama mmoja mmoja. Wanachama katika eneo la kazi la namna hiyo wanaweza pia kuwa na mwakilishi anayeshirikiana na ofisi ya mkoa. Tawi lenye uongozi wake huundwa pale kunapokuwa na wanachama wasiopungua 10.

Mjulishe uongozi wa tawi lako kwamba unahamia kwingine. Ofisi ya mkoa husika inaweza kuratibu uhamisho ili taarifa zako za uanachama zisasishwe unapohamia mkoa mwingine au eneo jingine la kazi ndani ya mkoa huohuo. Wasiliana na uongozi wa tawi lako au ofisi ya mkoa kwa maelekezo kuhusu utaratibu unaotumika.

Chama cha Wafanyakazi wa Viwanda, Biashara, Taasisi za Fedha, Huduma na Ushauri (TUICO) ni chama cha wafanyakazi cha kitaifa kinachowakilisha wafanyakazi wa sekta ya umma na binafsi katika viwanda, biashara, taasisi za fedha, huduma na ushauri. Kilianzishwa mwaka 1995, na kipo ili kuwaunganisha, kuwawakilisha na kutetea haki, utu na maslahi ya kijamii na kiuchumi ya wafanyakazi katika ulimwengu wa kazi unaobadilika kwa kasi.

TUICO inaunganisha wafanyakazi kote Tanzania katika sekta za viwanda, biashara, taasisi za fedha, huduma na ushauri.

TUICO inafanya kazi kupitia mfumo uliopangwa wa matawi katika maeneo ya kazi, ofisi za mikoa na kanda, na vyombo vya kitaifa. Ina kanda 8, ofisi 22 za mikoa na ofisi ndogo 3 kote nchini. Vyombo vya kitaifa ni pamoja na Kamati Tendaji ya Taifa, Baraza Kuu na Mkutano Mkuu wa Taifa. Tawi huundwa pale kunapokuwa na wanachama wasiopungua 10.

Ndiyo. TUICO inashirikiana na mashirikisho na mashirika ya kitaifa na kimataifa ya wafanyakazi pamoja na wadau wa maendeleo. Unaweza kuwaona katika ukurasa wa Washirika kwenye tovuti hii.

Anza kwa kuwasiliana na uongozi wa tawi la TUICO mahali pako pa kazi. Ikiwa suala linahitaji hatua zaidi, linaweza kuwasilishwa kwa ofisi ya TUICO ya mkoa wako. Maswali na maombi yanayotumwa kupitia majukwaa ya kidijitali ya TUICO, ikiwemo ukurasa wa Tuma Swali / Ombi kwenye tovuti hii, yatajibiwa ndani ya siku tano za kazi, kulingana na aina na ugumu wa suala husika.

Ndiyo. Elimu na ujenzi wa uwezo ni miongoni mwa maeneo ya kazi ya TUICO. TUICO huendesha mafunzo kwa wafanyakazi na viongozi kuhusu mada kama majadiliano ya pamoja na haki za wafanyakazi. Fuatilia ukurasa wa Habari na Matukio kwa matangazo ya shughuli zijazo, au wasiliana na uongozi wa tawi lako au ofisi ya mkoa.

Unaweza kufika au kuwasiliana na Ofisi ya Katibu Mkuu iliyopo Mtaa wa Sharif Shamba, Wilaya ya Ilala, Dar es Salaam (S.L.P. 5680, Dar es Salaam), kupitia barua pepe info@tuico.or.tz au kwa simu +255 (0) 222 866 910/960. Ili kupata ofisi iliyo karibu nawe, tazama kurasa za Kanda na Mikoa chini ya sehemu ya Ofisi kwenye tovuti hii. Unaweza pia kututumia ujumbe kupitia ukurasa wa Tuma Swali / Ombi. Tutakujibu ndani ya siku tano za kazi, kulingana na aina na ugumu wa suala husika.

Makubaliano ya Pamoja ya Hali Bora (CBA) ni makubaliano ya maandishi yanayojadiliwa kati ya chama cha wafanyakazi na mwajiri kuhusu masuala kama mishahara, mazingira ya kazi na masharti ya ajira. TUICO inapotimiza sharti husika la uwakilishi wa asilimia 50 pamoja na mmoja katika eneo la kazi, inaweza kuwa chombo cha majadiliano na kujadili makubaliano hayo kwa niaba ya wafanyakazi inayowawakilisha.

Dharura inapohatarisha usalama wa wafanyakazi au kuvuruga shughuli za eneo la kazi, mwajiri na wafanyakazi wanapaswa kukubaliana kuhusu namna ya kukabiliana na hali hiyo, kwa kuzingatia maslahi ya pande zote. Kifungu cha 16A cha Sheria ya Ajira na Mahusiano Kazini, kama kilivyorekebishwa, kinaelekeza utaratibu huu. Ikiwa pande hizo zitashindwa kufikia makubaliano, upande wowote unaweza kuwasilisha mgogoro huo katika Tume ya Usuluhishi na Uamuzi (CMA) kwa ajili ya usuluhishi. Ikiwa umeathirika, wasiliana na uongozi wa tawi la TUICO au ofisi ya mkoa kwa mwongozo kuhusu haki zako na hatua zinazofaa kuchukua.

Kwa mujibu wa Sheria ya Ajira na Mahusiano Kazini, saa za kawaida za kazi kwa ujumla hazipaswi kuzidi saa tisa kwa siku na saa 45 kwa wiki. Kazi ya ziada ni kazi inayofanywa zaidi ya saa za kawaida za kazi na inapaswa kufanywa kwa makubaliano kati ya mwajiri na mfanyakazi. Kwa mujibu wa Kifungu cha 20(5), mfanyakazi anapaswa kulipwa angalau mara moja na nusu ya mshahara wake wa msingi kwa kila saa ya kazi ya ziada. Sheria pia inaweka ukomo wa saa 50 za kazi ya ziada katika kipindi chochote cha wiki nne na, kwa ujumla, ukomo wa saa 12 za jumla ya kazi kwa siku. Ikiwa unaamini hujalipwa ipasavyo kwa kazi ya ziada, wasiliana na uongozi wa tawi la TUICO au ofisi ya mkoa kwa mwongozo.

Kwa mujibu wa Kifungu cha 29 cha Sheria ya Ajira na Mahusiano Kazini, mwajiri anaweza kukata fedha kwenye malipo ya mfanyakazi kwa misingi inayoruhusiwa na sheria au pale mfanyakazi amekubali kwa maandishi kukatwa fedha kwa ajili ya deni, kwa kuzingatia masharti ya sheria. Ukiona makato usiyoyaelewa au unayoamini hayaruhusiwi kisheria, muombe mwajiri akueleze sababu za makato hayo na hifadhi hati zako za malipo ya mshahara pamoja na kumbukumbu nyingine zinazohusika. Ikiwa suala hilo halitatatuliwa, wasiliana na uongozi wa tawi la TUICO au ofisi ya mkoa kwa mwongozo.

Kwa mujibu wa Kifungu cha 38 cha Sheria ya Ajira na Mahusiano Kazini, mwajiri anapaswa kuwa na sababu halali na ya haki ya kusitisha ajira na kufuata utaratibu wa haki. Kulingana na mazingira ya kusitishwa kwa ajira, unaweza pia kuwa na haki ya kupewa notisi au malipo badala ya notisi, kulipwa mshahara unaodaiwa, malipo ya likizo uliyostahili lakini hujaitumia, malipo ya kiinua mgongo pale yanapostahili, pamoja na malipo mengine yanayotakiwa na sheria. Ikiwa ajira yako imesitishwa na unaamini uamuzi huo haukuwa wa haki au malipo yako ya mwisho si sahihi, wasiliana na uongozi wa tawi la TUICO au ofisi ya mkoa kwa mwongozo.

Vifungu vya 15 na 16 vya Sheria ya Ajira na Mahusiano Kazini vinaeleza aina za mikataba ya ajira na taarifa za ajira ambazo mwajiri kwa ujumla anapaswa kumpatia mfanyakazi kwa maandishi ajira inapoanza. Taarifa hizi zinajumuisha maelezo ya kazi yako, tarehe ya kuanza kazi, muda wa mkataba, eneo la kazi, saa za kazi na malipo. Ikiwa huelewi mkataba wako, muombe mwajiri akueleze masharti yake. Ikiwa hujapewa taarifa zinazotakiwa za ajira kwa maandishi au una wasiwasi kuhusu mkataba wako, wasiliana na uongozi wa tawi la TUICO au ofisi ya mkoa kwa mwongozo.